Ενεργητική ακρόαση

Η ενεργητική ακρόαση αποτελεί μια επικοινωνιακή δεξιότητα που αποκτάται μέσω της εξάσκησης και της εκπαίδευσης. Η επιλογή της προσεκτικής ακρόασης απαιτεί προσπάθεια και ενδέχεται να υπάρχουν εμπόδια στην αποτελεσματική εφαρμογή της, όπως η απόσπαση της προσοχής, οι ερμηνείες του νοήματος και οι προσωπικές αξίες

Ικανότητες που εξετάζονται/ μαθησιακά αποτελέσματα expand_more

Μετά την ολοκλήρωση αυτού του μαθησιακού πόρου οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:  
-  Ενεργητική ακρόαση
-  Eπικοινωνιακές δεξιότητες
-  Κριτική σκέψη 
-  Λογική σκέψη
-  Μη λεκτική επικοινωνία
-  Προσοχή στη λεπτομέρεια

Στόχοιexpand_more

Οι στόχοι αυτού του μαθησιακού πόρου μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
- Προσδιορισμός των όρων ενεργητικής ακρόασης και διερεύνηση του ρόλου της ενεργητικής ακρόασης στην επικοινωνία
- Αναγνώριση και αξιοποίηση των ευκαιριών για τη δημιουργία αξίας στην τοπική κοινότητα και την προώθηση της επιχειρηματικής ιδέας του χρήστη
- Αναγνώριση του τρόπου χρήσης των κατάλληλων εργαλείων για τον εντοπισμό των αναγκών του κοινωνικού-πολιτισμικού πλαισίου και της αξιοποίησης τους σε ευκαιρίεςs


Θεωρητικό υπόβαθρο expand_more

Προκειμένου να βοηθήσετε τους δικούς σας ωφελούμενους να αναπτύξουν μια κοινωνική επιχειρηματική ιδέα, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι είναι η ενεργητική ακρόαση και πώς να τη χρησιμοποιήσετε προκειμένου να ικανοποιήσετε τις επιχειρηματικές τους ανάγκες. Η ενεργητική ακρόαση ξεπερνά την παθητική ακρόαση ή την απλή ακρόαση προκειμένου να δημιουργηθεί μια βαθύτερη σύνδεση μεταξύ ομιλητή και ακροατή, καθώς ο ακροατής προσφέρει στον συνομιλητή πλήρη προσοχή μέσω της έρευνας, του προβληματισμού, του σεβασμού και της ενσυναίσθησης. Η πρόκληση στην αποτελεσματική ακρόαση έγκειται στη γνώση του τρόπου ακρόασης. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι οι επιχειρηματίες που ασκούν την ενεργητική ακρόαση έχουν περισσότερες πιθανότητες να δημιουργήσουν επιτυχημένες σχέσεις με τους πελάτες και τους συνεργάτες τους.

Η ενεργητική ακρόαση αποτελεί μια επικοινωνιακή δεξιότητα που αποκτάται μέσω της εξάσκησης και της εκπαίδευσης. Η επιλογή της προσεκτικής ακρόασης απαιτεί προσπάθεια και ενδέχεται να υπάρχουν εμπόδια στην αποτελεσματική εφαρμογή της, όπως η απόσπαση της προσοχής, οι ερμηνείες του νοήματος και οι προσωπικές αξίες.

Σύμφωνα με τον Brooks (2001), τα κύρια χαρακτηριστικά της Ενεργητικής Ακρόασης περιλαμβάνουν τα εξής:
- ακούστε απαντήσεις σε έξυπνες,
- διερευνητικές ερωτήσεις,
- ακούστε μεταξύ των γραμμών,
- μην διακόπτετε ποτέ τον πελάτη,
- επικεντρωθείτε σε αυτό που λέει ο πελάτης,
- καταγράψτε αυτό που λέει ο πελάτης,
- παραφράστε αυτό που πιστεύετε ότι ακούσατε να λέει ο πελάτης,
- ζητήστε διευκρινίσεις, προσφέρετε ανάδραση,
- ακούστε με τα μάτια,
- την καρδιά και τα αυτιά σας και συνοψίστε αυτό που ακούσατε να λέει ο πελάτης
.

Στην πορεία μιας επιχειρηματικής εκπαίδευσης, είναι σημαντικό να μάθουμε ποια είναι τα οφέλη της ενεργητικής ακρόασης:
1.  Είναι χρήσιμη σε περίπτωση που πρέπει να προσδιορίσετε την επιχειρηματική σας ιδέα για να δεχτείτε την κριτική/συμβουλή των εκπαιδευτών και των ενδιαφερομένων, 
2. Αποτελεί ζωτικής σημασίας για μια επιχειρηματία να μπορεί να ακούει τους υπαλλήλους της και να έχει μια γόνιμη σχέση μαζί τους προκειμένου να κατανοήσει την άποψή τους,
3. Λαμβάνοντας υπόψη την οπτική γωνία των τελικών χρηστών, μπορείτε να καθορίσετε καλύτερα την υπηρεσία/το προϊόν σας, ώστε να αντικατοπτρίζει τις πραγματικές ανάγκες του περιβάλλοντος.
Τα οφέλη της ενεργητικής ακρόασης στην επιχειρηματικότητα
4. Βελτιώνει την επικοινωνία μεταξύ υμών και των επιχειρηματικών σας εταίρων.
5. Σας βοηθά να κατανοήσετε καλύτερα τις ανάγκες των πελατών σας.
6. Σας επιτρέπει να δημιουργήσετε πιο αποτελεσματικές επιχειρηματικές στρατηγικές
.

Σε αυτή τη δραστηριότητα, το θέμα της ενεργητικής ακρόασης σε σχέση με την επιχειρηματική εκπαίδευση θα αναπτυχθεί μέσω της χρήσης του εργαλείου Mind Map (Νοητικός χάρτης, εφεξής Mind Map). Με τον τρόπο αυτό ο εκπαιδευόμενος θα βιώσει την εμπειρία της ενεργητικής ακρόασης μέσα σε μια ομάδα ομοτίμων (peer group), ώστε να είναι σε θέση να την εφαρμόσει αποτελεσματικά στην πράξη στο πλαίσιο των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων.

Το Mind Map αποτελεί ένα εργαλείο σχεδιαστικής σκέψης που βοηθά τους ενδιαφερόμενους να δομούν, να οργανώνουν, να απομνημονεύουν, να τακτοποιούν, να οργανώνουν τις ιδέες και να διδάσκονται πληροφορίες μέσω μιας ιεραρχικής χωρικής αναπαράστασης των ιδεών. Παρουσιάζει μια επισκόπηση και σύνοψη ενός σώματος γνώσεων που συνδυάζει λέξεις και εικόνες μαζί. Θα ενισχύσει τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη των συμμετεχόντων, βοηθώντας τους να σκέφτονται έξω από το κουτίx.

Βήμα προς βήμα εφαρμογή expand_more

Σε αυτή την ενότητα θα βρείτε βήμα προς βήμα οδηγίες για την υλοποίηση της δραστηριότητας. Τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν είναι τα εξής: το Mind Map από τη θεωρία της Σχεδιαστικής Σκέψης (Design Thinking) και η Ομαδική Εργασία (Group Work). Οι γυναίκες με μεταναστευτικό υπόβαθρο θα εργαστούν σε μια μικρή ομάδα 5-6 εκπαιδευομένων και ενός εκπαιδευτή. Το πρόγραμμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αρχή της κατάρτισης σε θέματα κοινωνικής επιχειρηματικότητας, αλλά ταυτόχρονα οι μέθοδοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τη γυναίκα επιχειρηματία μαζί με τους υπαλλήλους της ως ομαδική δραστηριότητα.

ΒΗΜΑ 1 (15 λεπτά): Εισαγωγή στην ενεργητική ακρόαση
Αρχικά, ρωτήστε τους ενδιαφερόμενους τι νομίζουν ότι είναι η ενεργητική ακρόαση, θέτοντάς τους, για παράδειγμα, τις εξής ερωτήσεις: 
-  Πώς πιστεύετε ότι η ενεργητική ακρόαση μπορεί να βοηθήσει τους επιχειρηματίες;  
-  Πώς μπορούν οι δεξιότητες ενεργητικής ακρόασης να ωφελήσουν έναν επιχειρηματία στην εδραίωση και διατήρηση σχέσεων με πελάτες και αγοραστές;
Στη συνέχεια, αφού όλοι εκφράσουν τη γνώμη τους, χρησιμοποιήστε τις πληροφορίες της ενότητας «θεωρητικό υπόβαθρο» για να εξηγήσετε την έννοια της ενεργητικής ακρόασης. Στο τέλος αυτής της ενότητας μπορείτε να βρείτε και άλλες πηγές για περαιτέρω επεξεργασία.

ΒΗΜΑ 2 (15 λεπτά): Χάρτης επιχειρηματικής ιδέας  
Δώστε σε κάθε συμμετέχοντα ένα φύλλο «Νοητικός χάρτης επιχειρηματικής ιδέας» (Business Idea Mind Map) (επισυνάπτεται στη δραστηριότητα). Θα έχουν στη διάθεσή τους 10 λεπτά για να μεταγράψουν την ιδέα τους περί κοινωνικής επιχειρηματικότητας με τη μορφή ενός «Mind Map», επισημαίνοντας τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με το πλαίσιο της ιδέας τους. Στο πρότυπο που προτείνουμε, ο πυρήνας της επιχειρηματικής τους ιδέας θα τοποθετηθεί στο κέντρο του χάρτη, με τα επιμέρους θέματα να διακλαδίζονται εξ αυτού. Ο καλύτερος τρόπος για να συμπεριλάβετε τις πληροφορίες είναι να τις οργανώσετε και να προχωρήσετε από το γενικό στο ειδικό, συνδέοντας τις έννοιες μεταξύ τους μέσω λέξεων-κλειδιών. Ζητήστε από τους συμμετέχοντες να καταγράψουν άλλες λέξεις, σημεία, ακόμη και σχέδια γύρω από το κεντρικό θέμα τους. Ενθαρρύνετε τους εκπαιδευόμενους σας να αφήσουν το μυαλό τους να εξερευνήσει ελεύθερα, να αποκλίνει και να συνδέσει σημεία, μεγαλώνοντας όλο και περισσότερο τον χάρτη - θα υπάρχει χρόνος να τον επανεξετάσετε και να τον εκλογικεύσετε σε μεταγενέστερο στάδιο.
Εναλλακτικά, μπορείτε να μοιράσετε κενά φύλλα χαρτιού και να αφήσετε τους επωφελούμενους να φτιάξουν τον δικό τους χάρτη από το μηδέν.

ΒΗΜΑ 3 (30-40 λεπτά): Εφαρμογή δεξιοτήτων ενεργητικής ακρόασης
Χρησιμοποιώντας το δικό του Mind Map, κάθε συμμετέχοντας πρέπει να παρουσιάσει πλέον την ιδέα του στην υπόλοιπη ομάδα, η οποία πρέπει να εξασκηθεί στα χαρακτηριστικά της Ενεργητικής ακρόασης που εξηγήθηκαν ανωτέρω. Προσδιορίστε ένα άτομο στην ομάδα που θα αναλάβει με τη σειρά του το ρόλο του «ενοχλητικού», δηλαδή ενός ατόμου που δεν ξέρει πώς να ακούει ενεργά και αποτελεσματικά. Προτού ξεκινήσετε, μπορείτε να καθιερώσετε συμπεριφορές «κακού ακροατή» με την ομάδα. Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα: το άτομο που υποδύεται αυτόν τον ρόλο μπορεί να διακόπτει τον συνομιλητή· χρησιμοποιεί το σώμα του για να επικοινωνήσει την ελλιπή προσοχή (δεν κοιτάζει τον συνομιλητή στα μάτια ή αποσπάται η προσοχή του από το τηλέφωνο)· επιβάλλει τη γνώμη του κρίνοντας τον συνομιλητή.... κλπ.

ΒΗΜΑ 4 (15 λεπτά): Συνεδρία αξιολόγησης
Στο τέλος, οργανώστε μια συνεδρία αξιολόγησης για να συλλέξετε τα σχόλια των συμμετεχόντων σχετικά με τον τρόπο σκέψης τους κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας. Μπορείτε να επιλέξετε τις ακόλουθες ερωτήσεις: 
- Κατά την εκφορά των ιδεών σας, παρατηρήσατε διαφορές μεταξύ καλών και κακών ακροατών;
- Πώς αισθανθήκατε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης;
- Ήταν δύσκολο να εξασκηθείτε στην ενεργητική ακρόαση; Γιατί;

Απαιτούμενος χρόνος και μέγεθος της ομάδαςexpand_more

ΧΡΟΝΟΣ: 90 λεπτά
ΜΕΓΕΘΟΣ ΟΜΑΔΑΣ: 5-6 εκπαιδευόμενοι

Υλικά που απαιτούνται για την εφαρμογήexpand_more

1 χαρτί σεναρίου (φύλλο που αντιστοιχεί σε Α0 ή περισσότερο) για κάθε συμμετέχοντα, μαύροι μαρκαδόροι και έγχρωμοι μαρκαδόροι, (ενδεχομένως) υπολογιστής/πίνακας για την προβολή βίντεο και ηχεία.

Περισσοτερες πηγες: βιντεο ή/και χρησιμοι συνδεσμοι:expand_more

Βιβλιογραφικές Αναφορέςexpand_more

D. Farnsworth, J. L. Clark, Keri Perocchi & A. Wysock (2019), HOW TO LISTEN EFFECTIVELY,  by Food and Resource Economics Department, UF/IFAS Extension. Link: How to Listen Effectively 
M. Bacigalupo, L. W. García, Y. Mansoori & W. O’Keeffe (2020) EntreComp playbook, by Luxembourg: Publications Office of the European Union. ISBN 978-92-76-19416-3
cookie